Een zwelling in de balzak komt vaak voor. Soms voel je een knobbel of een bolletje, een andere keer lijkt één kant van de balzak gewoon groter. In de meeste gevallen is de oorzaak onschuldig. Toch is het verstandig om elke nieuwe zwelling te laten nakijken door je huisarts of een uroloog. Zo weet je zeker wat er aan de hand is en of een behandeling nodig is.
Een zwelling is geen ziekte op zich, maar een teken dat er iets aan de hand kan zijn. De arts zal eerst proberen te begrijpen waar de zwelling precies zit: in de teelbal zelf, de bijbal, rond de teelbal of hogerop in de lies. Ook is het belangrijk hoe de zwelling aanvoelt: zacht, hard, gespannen of pijnlijk.
Mogelijke oorzaken
Een zwelling in de balzak kan verschillende oorzaken hebben:
- Waterbreuk (hydrocoele)
- Bijbalcyste (spermatocoele)
- Liesbreuk (hernia inguinalis)
- Bloeduitstorting (hematoom)
- Teelbalkanker
- Talgkliercyste
Wat houden deze oorzaken in?
Waterbreuk (hydrocoele)
Dit is een ophoping van vocht rond de teelbal. Het voelt vaak aan als een gladde, zachte zwelling. Meestal doet het geen pijn, maar de balzak kan wel zwaar en vervelend aanvoelen.
Bijbalcyste (spermatocoele)
Dit is een klein, met vocht gevuld bolletje dat vastzit aan de bijbal. De bijbal is een klein orgaantje boven- en achterop je teelbal. Zo’n cyste is bijna altijd goedaardig en voelt vaak als een klein, rond en pijnloos knobbeltje.
Liesbreuk (hernia)
Hierbij zakt een stukje weefsel uit de buik (zoals darm) via een zwakke plek in de buikwand naar beneden, soms tot in de balzak. De zwelling wordt vaak groter als je staat, hoest of perst, en kleiner als je gaat liggen.
Bloeduitstorting (hematoom)
Dit ontstaat meestal na een val, een stoot tegen de balzak of na een operatie zoals een vasectomie. De balzak kan blauw of paars worden en pijnlijk zijn. De zwelling voelt vaak hard en gevoelig aan.
Teelbalkanker
Dit is meestal een harde, pijnloze knobbel in de teelbal zelf. Het voelt anders aan dan de rest van de teelbal. Hoewel het zeldzaam is, is het belangrijk om dit snel te laten onderzoeken. Leer daarom hoe je aan zelfonderzoek kunt doen.
Hoe onderzoekt de arts een zwelling in de balzak?
De arts zal meestal de volgende stappen doorlopen:
- Gesprek: De arts stelt vragen. Sinds wanneer heb je de zwelling? Doet het pijn? Heb je koorts? Is er iets gebeurd, zoals een val?
- Lichamelijk onderzoek: De arts voelt voorzichtig aan de balzak om te bepalen waar de zwelling precies zit en hoe deze aanvoelt.
- Echo (echografie): Dit is het belangrijkste onderzoek. Met geluidsgolven wordt een beeld gemaakt van de binnenkant van de balzak. Het is pijnloos en de arts kan meteen zien of de zwelling gevuld is met vocht (zoals bij een cyste) of uit vast weefsel bestaat (zoals bij een tumor).
Soms is een urinetest nodig als de arts aan een ontsteking denkt, of een bloedonderzoek bij een vermoeden van teelbalkanker.
Niet elke zwelling heeft een behandeling nodig. Vaak is het genoeg om het in de gaten te houden. Bij klachten, twijfel of snelle groei kan een behandeling wel nodig zijn.
Wanneer moet je contact opnemen met een arts?
- Als je een nieuwe knobbel of zwelling voelt die je niet vertrouwt.
- Als een zwelling plotseling ontstaat of snel groter wordt.
- Als de zwelling pijnlijk is.
- Als de huid van de balzak rood en warm wordt, of als je koorts hebt.
- Als je een harde knobbel in de teelbal zelf voelt.
Let op: heb je plotselinge, hevige pijn aan één teelbal en hangt deze hoger dan de andere? Ben je ook misselijk? Wacht dan niet en zoek onmiddellijk medische hulp. Dit kan een gedraaide teelbal (torsio testis) zijn, en dat moet binnen enkele uren worden behandeld.
Je arts kan de oorzaak vinden en met jou bespreken wat de beste aanpak is. Wees niet bang om vragen te stellen, zoals: “Wat is het precies?”, “Is het gevaarlijk?” en “Moeten we het behandelen of afwachten?”. Goede informatie helpt je om de juiste beslissing te nemen.