Een bijbalcyste (ook wel epididymiscyste) is een klein “vochtblaasje” aan de bijbal. Dat is dus niet hetzelfde als een knobbeltje in de teelbal. De bijbal is een smal, zacht orgaantje dat achter en boven op de teelbal ligt. Omdat hij minder duidelijk te voelen is, is het normaal dat je hem vroeger misschien nog nooit bewust gevoeld hebt.
Toch kan een nieuw bultje in de balzak schrik geven. Dat is begrijpelijk. Meestal is een bijbalcyste onschuldig, maar het is wél belangrijk dat een arts bevestigt dat het echt om iets goedaardigs gaat.
Wat voel je meestal?
Een bijbalcyste voelt vaak aan als een glad, rond knobbeltje naast of achter de teelbal. Het kan klein blijven, maar soms groeit het langzaam. De teelbal zelf voelt doorgaans normaal aan. Sommige mensen hebben er geen last van. Anderen voelen een zeurderig ongemak, een “zwaar” gevoel in de balzak of hinder bij sport of fietsen.
Hoe ontstaat een bijbalcyste?
De bijbal is een soort “bobijn” van kleine kanaaltjes waar zaadcellen passeren en rijpen. Een bijbalcyste ontstaat meestal doordat zo’n kanaaltje plaatselijk wat uitzet en zich vult met vocht. In dat vocht kunnen ook zaadcellen zitten. Soms gebruikt men de term “spermatocèle” als er duidelijk zaadcellen in de cyste zitten.
Het komt ook voor dat er meerdere cystes tegelijk zijn. Dan spreekt men soms van een multiloculaire bijbalcyste (meerdere “kamertjes”).
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Een arts start met een gesprek en een onderzoek van de balzak. Vaak kan men al sterk vermoeden dat het om een bijbalcyste gaat, omdat het bultje duidelijk naast de teelbal ligt.
Als er twijfel is, of als men zeker wil zijn, kan een echografie (ultrasound) aangevraagd worden. Dat is een pijnloos onderzoek waarbij de dokter met geluidsgolven in beeld brengt wat er in de balzak zit. Zo kan men meestal duidelijk zien of het om een cyste met vocht gaat, of om iets anders. Dat is ook belangrijk om afwijkingen in de teelbal zelf uit te sluiten. Soms wordt de met vocht gevilde holte aanzien voor een bijbalcyste of spermatocoele en blijkt het tijdens de ingreep toch een hydrocoele te zijn!
Vandaag wordt in de praktijk bij een nieuw knobbeltje in de balzak vrij laagdrempelig een echografie gedaan, omdat het snel duidelijkheid geeft en veel ongerustheid wegneemt. Zo weet je alvast zeker dat je geen teelbaltumor hebt
Moet een bijbalcyste behandeld worden?
Meestal niet. Als de cyste klein is en geen klachten geeft, is opvolgen vaak het beste plan. Behandeling wordt vooral besproken als je last hebt of als de cyste groter wordt.
Mogelijke aanpak:
- Geen behandeling: als er weinig tot geen klachten zijn.
- Controle: soms adviseert de arts een hercontrole, zeker als je zelf verandering merkt.
- Operatie: bij duidelijke hinder of grote cyste kan een ingreep besproken worden om de cyste weg te nemen. Dat gebeurt via een snede in de balzak. Een mogelijke keerzijde is dat littekenvorming aan de bijbal de doorgang van zaadcellen kan beïnvloeden; dat is vooral relevant als je nog een kinderwens hebt.
Leegzuigen met een naald (punctie) wordt meestal afgeraden omdat de cyste vaak terugkomt en er een kleine kans is op ontsteking. Bij een multiloculaire cyste lukt dat leegzuigen trouwens niet goed.
Wanneer contact opnemen?
- Als je een nieuw bultje of knobbel voelt in de balzak, of als het duidelijk groeit
- Als er pijn is, of als je roodheid, toenemende zwelling of koorts hebt
- Als de teelbal zelf anders aanvoelt (harder, onregelmatig, gevoelig)
- Als je ongerust bent, ook al zijn de klachten beperkt
- Als je huisarts of uroloog een controle of extra onderzoek voorstelt
Bij twijfel is contact opnemen altijd zinvol. Een bijbalcyste is meestal onschuldig, maar het is belangrijk dat de juiste diagnose gesteld wordt.