Een liesbreuk is een zwelling of een bobbel in uw lies. Die ontstaat door een zwakke plek of een opening in de spierwand van de buik. Door die opening kan een stukje van de darmen of wat buikvet naar buiten komen. U voelt of ziet dan een bolletje onder de huid, meestal aan één kant van de lies.
Zo’n breuk kan soms ongemak of een zeurende pijn geven, zeker als u hoest, perst of zware dingen tilt. Een liesbreuk verdwijnt nooit vanzelf en wordt met de tijd meestal groter. Het is iets wat zowel bij baby’s en kinderen als bij volwassenen kan voorkomen.
Hoe ontstaat zo’n zwakke plek in de lies?
Om te begrijpen waar die zwakke plek vandaan komt, moeten we even terug naar de ontwikkeling van een jongen vóór de geboorte. In het begin zitten de teelballen (de ‘balletjes’) nog niet in de balzak, maar hoog in de buik.
Net voor of na de geboorte maken de teelballen een reis naar beneden. Ze zakken vanuit de buik, door een tunneltje in de lies, tot in de balzak. Dit tunneltje heet het lieskanaal. Terwijl de teelbal zakt, duwt hij een stukje van het buikvlies (een dun vliesje dat de buikorganen omhult) mee naar buiten. Normaal gezien sluit dit tunneltje zich vanzelf kort na de geboorte. Het groeit helemaal dicht, zodat er geen verbinding meer is tussen de buik en de balzak.
Soms gaat er bij deze indaling iets mis. Het kan gebeuren dat een teelbal niet volledig in de balzak terechtkomt. Hij blijft dan bijvoorbeeld steken in de lies of zelfs in de buik. We spreken dan van een niet-ingedaalde teelbal. In dat geval is vaak een operatie nodig om de teelbal op de juiste plaats te brengen.
Wat als het tunneltje openblijft?
Als het tunneltje na de geboorte niet helemaal dichtgroeit, blijft er een zwakke plek bestaan. Als de druk in de buik toeneemt – bijvoorbeeld door te hoesten, te wenen (bij baby’s) of iets zwaars op te heffen (bij volwassenen) – kan die opening weer opengaan of groter worden. Hierdoor kan er iets vanuit de buik door het lieskanaal naar buiten komen.
Er zijn dan twee mogelijkheden:
- Een liesbreuk (hernia inguinalis): Als de opening groot genoeg is, kan een stukje darm of buikvet erdoorheen glippen. U ziet dan een zwelling in de lies, die groter kan worden en soms tot in de balzak kan zakken. Bij volwassenen ontstaat dit vaak door zwaar lichamelijk werk of veel persen.
- Een waterbreuk (hydrocoele): Soms is de opening heel klein. Er kunnen dan geen darmen door, maar wel vocht uit de buikholte. Dit vocht verzamelt zich rond de teelbal in de balzak, waardoor die opzwelt. Dit noemen we een waterbreuk of hydrocoele. Typisch voor een waterbreuk bij kindjes is dat de balzak overdag dikker is (als het kind actief is en rechtstaat) en ’s morgens platter is. Na een nachtje platliggen is het vocht dan teruggestroomd naar de buik.
Wanneer is een liesbreuk gevaarlijk?
Een gewone liesbreuk is meestal niet direct gevaarlijk, maar wel vervelend. Het echte gevaar ontstaat wanneer de breuk ‘ingeklemd’ raakt. Dit noemen we een beklemde liesbreuk.
Hierbij komt een stukje darm vast te zitten in de smalle opening van de breuk. De darm wordt als het ware afgekneld, waardoor de bloedtoevoer stopt. Als dit niet snel wordt behandeld, kan dat stukje darm afsterven. Dit is een medische spoedsituatie en vereist een dringende operatie.
Symptomen van een beklemde liesbreuk: wanneer naar spoed?
Neem onmiddellijk contact op met een dokter of ga naar de spoedafdeling als u een liesbreuk hebt en een van de volgende klachten krijgt:
- De zwelling in de lies is plots veel pijnlijker dan normaal.
- U kunt de zwelling niet meer terugduwen in de buik, ook niet als u rustig gaat liggen.
- De huid over de zwelling wordt rood of blauwachtig.
- U voelt zich misselijk, moet braken en hebt geen stoelgang meer.
- U krijgt koorts.
Deze symptomen wijzen op een ernstig probleem dat onmiddellijk medische hulp vraagt. Wacht hier zeker niet mee.
Hoe wordt een liesbreuk behandeld?
Een liesbreuk gaat nooit vanzelf weg. De enige manier om het te herstellen, is via een operatie. Tijdens de operatie duwt de chirurg de inhoud van de breuk (de darm of het vet) terug in de buik. Daarna maakt hij de zwakke plek in de buikwand weer stevig dicht. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via een klassieke insnede in de lies of via een kijkoperatie. Uw arts zal met u bespreken wat voor u de beste methode is.