Teelbaldraaiing
Bij torsio testis draait een teelbal rond zijn eigen as. Daardoor kan de zaadstreng (het “koord” met bloedvaten en de zaadleider) mee opdraaien. Als de bloedtoevoer te lang vermindert of stopt, kan de teelbal schade oplopen. Dat kan al na enkele uren gebeuren. Daarom beschouwen we torsio testis als een dringende situatie.
Typisch is plots hevige pijn in één teelbal. Soms komt de pijn samen met misselijkheid of braken. Wacht in die situatie niet af.
Wat gebeurt er precies bij torsio?
De teelbal hangt in de balzak aan de zaadstreng. Als die streng draait, worden de bloedvaten dichtgedrukt. Je kan dit vergelijken met een tuinslang die wordt dichtgedraaid: er komt minder bloed door. Zonder voldoende bloed krijgt de teelbal te weinig zuurstof, en kan het weefsel beschadigen.
Belangrijk om te weten: de tijd sinds het begin van de pijn speelt een grote rol in de kans om de teelbal te kunnen redden.
Wat veroorzaakt torsio testis?
Torsio komt het vaakst voor bij jongens in de puberteit, maar het kan op elke leeftijd gebeuren. Er zijn een paar factoren die een rol kunnen spelen:
- Beweeglijke teelbal in de balzak: bij sommige jongens “hangt” de teelbal wat losser. Daardoor kan hij makkelijker ronddraaien.
- Cremasterspier: dit is een klein spiertje dat de teelbal bij kou, stress of inspanning dichter naar het lichaam kan trekken. Die trekkende beweging kan in sommige situaties een draai uitlokken.
Het is niet altijd duidelijk waarom het op een bepaald moment gebeurt. Soms draait de teelbal spontaan terug. De pijn kan dan plots verdwijnen. Dat noemen we spontane detorsie. Sommige jongens kunnen de teelbal zelfs zelf terugdraaien met de hand. Maar ook dan blijft er risico dat de teelbal opnieuw draait.
Als er herhaaldelijk aanvallen zijn die passen bij torsie en spontaan verdwijnen, kan de uroloog een preventieve ingreep voorstellen: de teelbal vastzetten in de balzak. Dat heet orchidofixatie. Meestal wordt dan ook de andere teelbal vastgezet, omdat het risico vaak aan beide kanten verhoogd is.
Hoe herken je torsio bij jongeren en volwassenen?
Bij adolescenten en volwassenen is het meestal heel typisch:
- plotse, hevige pijn in één teelbal
- zwelling en gevoeligheid van de balzak
- pijn die kan uitstralen naar de lies of onderbuik
- misselijkheid of braken
Artsen noemen dit soort beeld een acuut scrotum (plots ontstane klachten in de balzak). Een belangrijk onderscheid is met een ontsteking van de bijbal (epididymitis). Bij een ontsteking zie je vaker koorts, pijn die geleidelijker opkomt, of klachten bij het plassen. Maar let op: je kan dit zelf niet veilig onderscheiden. Bij plotse pijn moet torsio altijd eerst uitgesloten worden.
In veel ziekenhuizen wordt snel een echografie met Doppler (bloeddoorstroming) gebruikt, maar als het klinisch beeld sterk aan torsio doet denken, kan men soms rechtstreeks opereren om geen tijd te verliezen.
Hoe uit torsio zich bij baby’s?
Bij baby’s is het moeilijker, omdat ze pijn niet kunnen aanwijzen. Soms valt het pas op door:
- een gezette of rode balzak
- een harde of gezwollen teelbal
- onrust of veel huilen zonder duidelijke reden
Bij pasgeborenen kan de torsio soms al vóór de geboorte gebeurd zijn. Dan is de teelbal helaas soms niet meer te redden. In zulke gevallen beslist de uroloog samen met de ouders wat het best is: opvolgen of opereren. Als een teelbal afgestorven is, wordt die soms verwijderd. Soms ruimt het lichaam het beschadigde weefsel deels zelf op en blijft er een kleine, verschrompelde teelbal over. Dat heet teelbalatrofie.
Meer informatie
Hoe wordt een torsio vastgesteld?
Hoe wordt een torsio behandeld?
Wat is een testisprothese?
Wanneer contact opnemen?
- Bij plotselinge, hevige pijn aan één van de teelballen
- Als de pijn gepaard gaat met zwelling van de balzak
- Wanneer je ook misselijk bent of moet overgeven
- Als de pijn niet snel vermindert, terugkomt of in aanvallen optreedt
- Bij baby’s: bij een rood, gezwollen of hard scrotum, of onverklaarbare ontroostbaarheid
In deze situaties neem je best meteen contact op met je huisarts of de spoedgevallendienst. Bij torsio testis kan snelle behandeling blijvende schade helpen voorkomen.