Wat doet de dokter bij een torsio?
Bij een torsio testis (ook “teelbalverdraaiing” of “steeldraai”) draait de zaadstreng rond zijn as. Daardoor knelt de bloedtoevoer af. Dat kan heel snel schade geven. Daarom is dit een echt spoedgeval: hoe sneller de teelbal terug doorbloed raakt, hoe groter de kans dat hij kan blijven leven.
1. Manuele detorsie (met de hand terugdraaien)
Soms zit een teelbal erg los in de balzak. Dan kan een arts proberen om de teelbal met de hand terug te draaien. Dat heet manuele detorsie. Als dit lukt, vermindert de pijn vaak snel en kan de doorbloeding terug op gang komen.
Toch is dit bijna nooit een “definitieve oplossing”. De reden is simpel: als de teelbal makkelijk kon draaien, kan dat later opnieuw gebeuren. En als de torsie dan niet snel ongedaan gemaakt raakt, riskeer je dat de teelbal alsnog afsterft.
Daarom raden de meeste urologen na een geslaagde manuele detorsie alsnog een operatie aan om de teelbal vast te zetten. Die ingreep heet orchidofixatie (fixatie van de teelbal).
- De teelbal wordt met hechtingen vastgezet aan de binnenkant van de balzak.
- Meestal wordt ook de andere teelbal in dezelfde verdoving vastgezet. Dat verkleint de kans dat later ook daar torsie optreedt.
2. Chirurgische exploratie en fixatie (spoedoperatie)
Als de diagnose van torsio snel wordt gesteld, volgt doorgaans meteen een spoedoperatie. Zelfs als je niet nuchter bent, gaat de ingreep meestal toch door. In dat geval gebruikt de anesthesist een aangepaste techniek om je veilig in slaap te doen.
De uroloog start met de pijnlijke kant. De teelbal wordt uit de balzak gehaald en simpelweg grondig bekeken. Vaak is hij blauw of donker verkleurd door het zuurstoftekort. Daarna wordt de zaadstreng ontdraaid (detorsie). Dan zijn er een paar mogelijkheden:
- De teelbal kleurt snel weer mooi bij. Dat is een goed teken. Dan wordt hij vastgezet met meestal drie of vier hechtingen (orchidofixatie). De hechtingen gaan door het kapsel van de teelbal en worden vastgemaakt aan de binnenkant van de balzak. Zo kan de teelbal niet meer vrij ronddraaien. Vergelijk het met een vijfpuntsgordel voro een rallypiloot: compleet vastgezet in zijn rallystoel.
- De teelbal kleurt niet meteen bij. Dan kan de chirurg even wachten om te zien of de doorbloeding toch herneemt. Ondertussen wordt vaak al de andere teelbal vastgezet, zodat de tijd nuttig gebruikt wordt.
- Er is trage of gedeeltelijke verkleuring naar beter. Dan kan de teelbal behouden worden en vastgezet worden. Het is wel mogelijk dat een deel van het weefsel blijvend beschadigd is. Toch kan een restdeel vaak nog functioneert.
Ook na een goede fixatie is een nieuwe torsie erg uitzonderlijk, maar in de geneeskunde kan je nooit 100% uitsluiten dat iets ooit nog gebeurt.
3. Orchiëctomie (teelbal wegnemen)
Als de teelbal na het ontdraaien niet meer bijkleurt en de uroloog inschat dat de doorbloeding niet meer zal terugkomen, dan is het weefsel waarschijnlijk onherroepelijk afgestorven. In dat geval wordt de teelbal weggenomen. Dat heet een orchiëctomie.
Dit klinkt zwaar, maar soms is het de veiligste keuze. Afgestorven weefsel kan pijn blijven geven en problemen veroorzaken. Bovendien voorkomt verwijderen dat er later complicaties optreden door dood weefsel.
De timing is cruciaal. Men weet dat er na ongeveer zes uur zonder goede bloedtoevoer vaak onherroepelijke schade ontstaat. Daarom wordt elk vermoeden van torsio als een spoedgeval behandeld.
Wanneer contact opnemen?
Neem meteen contact op met spoed bij:
- plots hevige pijn in één teelbal of in de onderbuik
- een teelbal die hoger lijkt te staan of “anders ligt” dan normaal
- een snel opzettende of verkleurende balzak
- misselijkheid of braken samen met teelbalpijn
- pijn die niet snel betert, ook al is er al een onderzoek gebeurd
Wacht niet “om te zien of het overgaat”. Bij torsio telt elke uur. Wacht niet tot ’s morgens: dan kan de teelbal enkel nog weggenomen worden!
Samenvatting
Bij torsio testis draait de teelbal rond zijn as en raakt de bloedtoevoer vanuit de zaadstreng afgekneld. De behandeling is meestal een spoedoperatie waarbij de teelbal wordt ontdraaid en vastgezet (orchidofixatie), vaak aan beide kanten. Als de teelbal niet meer levensvatbaar is, kan een orchiëctomie nodig zijn. Snel handelen geeft de beste kans op behoud van de teelbal.