Wat is Gangreen van Fournier?
Gangreen van Fournier is een zeer ernstige, acute infectie van de genitaliën (balzak, penis) en het perineum (het gebied tussen balzak en anus). In medische termen spreken we van een necrotiserende fasciitis.
In lekentaal betekent dit dat een agressieve bacteriële infectie zich razendsnel verspreidt onder de huid, langs de bindweefselvliezen (fascie). Hierbij sterven het weefsel en de huid in hoog tempo af (necrose). Soms ook wel genoemd de vleesetende bacterie.
Hoe ontstaat het?
De infectie begint vaak bij een klein wondje of een lokale ontsteking waardoor bacteriën het lichaam binnendringen. Mogelijke oorzaken (‘poort van binnenkomst’) zijn:
- Een ontstoken haarzakje of cyste op de balzak (zie: Inclusiecyste).
- Een abces rond de anus (perianaal abces).
- Complicaties na een urologische ingreep of katheterisatie.
- Wondjes door krabben of scheren.
Risicofactoren: Hoewel het iedereen kan overkomen, zien we het vaker bij mannen met een verminderde weerstand, met name bij:
- Diabetes (suikerziekte) – dit is de belangrijkste risicofactor.
- Overmatig alcoholgebruik.
- Immunosuppressie (bijv. door medicatie of chemotherapie).
- Morbide obesitas.
De Symptomen: Waar moet u op letten?
Het verraderlijke aan Gangreen van Fournier is dat de huid er in het allereerste begin soms nog redelijk rustig uitziet, terwijl de infectie onderhuids al vergevorderd is.
Alarmsignalen zijn:
- Pijn buiten proportie: De pijn is vaak veel heviger dan u zou verwachten op basis van wat u aan de buitenkant ziet.
- Snelle uitbreiding: Roodheid of zwelling die zich binnen enkele uren zichtbaar uitbreidt.
- Knisperend gevoel: Soms voelt de huid bij aanraking aan alsof er ‘luchtbelletjes’ of ‘krakende sneeuw’ onder zit (crepitaties).
- Huidverkleuring: De huid kan van rood naar paars en uiteindelijk zwart (afgestorven weefsel) verkleuren.
- Algemeen zwaar ziek zijn: Hoge koorts, rillingen, verwardheid en een snelle hartslag (sepsis).
- Geur: In een later stadium ontstaat een zeer penetrante, onaangename geur door het afstervende weefsel.
Behandeling
Er is maar één behandeling mogelijk en die moet direct starten:
1. Chirurgisch ingrijpen (Debridement) Antibiotica alleen werken NIET voldoende omdat ze het dode weefsel niet kunnen bereiken. Een patiënt moet onmiddellijk naar de operatiekamer. De uroloog (vaak samen met een algemeen chirurg) moet al het dode en geïnfecteerde weefsel wegsnijden. Soms zijn meerdere operaties nodig in de dagen erna om de infectie volledig te stoppen.
2. Antibiotica en Intensive Care Naast de operatie krijgt de patiënt krachtige antibiotica via het infuus en vaak is opname op de Intensive Care nodig om de vitale functies (bloeddruk, nieren) te ondersteunen.
3. Wondzorg en herstel Na de acute fase blijft er vaak een grote open wonde over. Het herstel hiervan duurt weken tot maanden.
- Vaak wordt gebruikgemaakt van VAC-therapie (een spons die de wonde vacuüm trekt om genezing te bevorderen).
- Soms is hyperbare zuurstoftherapie nodig.
- In een latere fase kan plastische chirurgie nodig zijn om de huid van het scrotum of de penis te reconstrueren (huidtransplantatie).
Conclusie
Gangreen van Fournier is zeldzaam, maar extreem gevaarlijk. Levensgevaarlijk! Schaamte is hier de grootste vijand. Heeft u een infectie in de schaamstreek die snel verergert en voelt u zich ziek? Raadpleeg direct een arts. Vroegtijdig ingrijpen redt levens.