Dikoor
Bof is een ontsteking van de speekselklier bij het oor, ook wel de oorspeekselklier genoemd (parotis). Dit geeft pijn, roodheid, zwelling en de huid voelt warm aan. In ongeveer een derde van de gevallen kan de ontsteking ook de teelballen aantasten. Bof orchitis kan invloed hebben op de vruchtbaarheid, daarom is de ziekte bekend en gevreesd. Veel mensen denken bij het woord ‘bof’ direct aan ontsteking van de teelballen en mogelijke onvruchtbaarheid, terwijl het eigenlijk om een speekselklierontsteking gaat.
Een ontsteking van de speekselklier is vervelend maar veroorzaakt meestal geen blijvende schade. Soms kunnen complicaties optreden, zoals doofheid of hersenvliesontsteking (meningitis). Daarom is er vaccinatie tegen bof, vooral om vooral te voorkomen dat de teelballen ontstoken raken.
In het Engels noemt men bof ’the mumps’.
Dikoor wordt veroorzaakt door een virus (paromyxovirus) dat zich vermenigvuldigt in de speekselklieren. Het virus verspreidt zich via fijne druppeltjes in speeksel bij hoesten, niezen of praten. Na besmetting duurt het meestal 14 tot 24 dagen voor symptomen optreden (de incubatieperiode). Omdat bijna iedereen in België wordt gevaccineerd tegen bof, komt de ziekte weinig voor. Het vaccin is echter niet volledig beschermend en dikoor kan nog steeds voorkomen, ook als iedereen ingeënt zou zijn. Normaal wordt je zowiezo gevaccineerd in Belgie samen met het vaccin tegen Rubella (of Rode Hond) en de mazelen
Ontsteking van de teelbal
Bij bof zwelt het gezicht op ter hoogte van de kaken, wat soms het uiterlijk geeft van een hamster met volle wangetjes. Daarom heet bof ook wel dikoor. Daarnaast kan men last krijgen van koorts en griepachtige klachten. Bij jongens ontstaat in ongeveer 30% van de gevallen, meestal na 3 à 4 dagen, een pijnlijke ontsteking van een of beide teelballen.
Een ontsteking van de teelbal kan leiden tot krimp (atrofie) van de zaadproducerende cellen. Hierdoor kunnen deze cellen hun functie verliezen. Als beide teelballen ontstoken raken (wat bij 10 tot 30% van de gevallen gebeurt), bestaat er een verhoogde kans op problemen met vruchtbaarheid.
Behandeling van ikoor
Er is geen specifieke behandeling tegen bof, omdat het virus met rust moet worden uitgeziekt. De behandeling richt zich op het verlichten van klachten met koortsremmers en pijnstillers. Antibiotica helpen niet, omdat dit alleen werkt tegen bacteriën en dus niet tegen virussen. Antibiotica worden wel gebruikt bij een gewone teelbalontsteking
Het is belangrijk dat mensen met bof thuis blijven om te voorkomen dat anderen besmet raken.
epidemie
In het voorjaar van 2012 was er een bof-epidemie, die begon in Gent en zich verspreidde naar Limburg. Hier vindt u de brief die studenten van de PHL ontvingen over de bof.
Wanneer contact opnemen?
- Als u of uw kind klachten heeft van pijnlijke zwelling bij de kaken in combinatie met koorts.
- Wanneer bij een jongen of man de teelbal pijnlijk en gezwollen wordt na bof-klachten.
- Bij aanhoudende koorts of verergerende klachten.
- Als u twijfelt over de diagnose of behandeling, bespreek dit met uw huisarts.