De standaardoperatie: de teelbal wegnemen via de lies
Als de diagnose teelbalkanker is gesteld, is de eerste en belangrijkste stap een operatie. Hierbij wordt de aangetaste teelbal verwijderd. Deze operatie heet een orchidectomie. Het is de standaardbehandeling om de kanker volledig weg te nemen.
Waarom via de lies en niet via de balzak?
De uroloog maakt een kleine snede in de lies. Dit is een heel bewuste keuze. De teelbal hangt vast aan de zaadstreng, die door de lies loopt. In deze zaadstreng zitten bloedvaten en lymfebanen. Via deze wegen kunnen kankercellen zich verspreiden. Door de zaadstreng hoog in de lies af te klemmen en af te binden, verkleinen we het risico dat kankercellen ontsnappen tijdens de operatie. Een operatie via de balzak zelf wordt afgeraden, omdat de kans op terugkeer van de kanker dan groter is.
Is het altijd nodig om de hele teelbal te verwijderen?
Meestal wel. In de teelbal kunnen naast de tumor ook voorlopers van kanker zitten op andere plekken. Het volledig wegnemen van de teelbal is daarom de veiligste optie. Toch zijn er uitzonderingen.
Teelbalsparende operatie: wanneer is het een optie?
Een operatie waarbij alleen de tumor wordt verwijderd en de rest van de teelbal blijft zitten, is zeldzaam. Het kan een mogelijkheid zijn in specifieke situaties:
- Als u tumoren in beide teelballen tegelijk heeft.
- Als u maar één teelbal heeft en daarin een tumor zit.
- Als de tumor erg klein is en de bloedtesten (tumormarkers) normaal zijn. Dit kan wijzen op een goedaardig gezwel.
Het doel is dan om de productie van hormonen en eventuele vruchtbaarheid te behouden. Uw uroloog zal de voor- en nadelen uitgebreid met u bespreken.
Hoe werkt zo’n operatie?
Tijdens een teelbalsparende operatie verwijdert de chirurg de tumor. Een stukje van het weefsel wordt direct onder de microscoop bekeken. Dit heet een vriescoupe-onderzoek. Zo krijgen we tijdens de operatie al een idee of het om een kwaadaardige tumor gaat. De uroloog neemt ook op andere plaatsen in de teelbal kleine stukjes weefsel weg om te controleren op voorlopers van kanker.
Wat zijn de risico’s?
U moet weten dat er risico’s verbonden zijn aan een teelbalsparende operatie. De kanker kan later terugkeren in de teelbal. Daarom is een zeer strikte opvolging met controles en scans nodig. Soms is na de operatie toch nog bestraling of hormoontherapie nodig. En als de definitieve uitslag van het weefselonderzoek tegenvalt, kan het zijn dat de teelbal alsnog volledig verwijderd moet worden in een tweede operatie.
Een teelbalprothese voor het uitzicht
Het verwijderen van een teelbal kan een grote impact hebben. Daarom bespreken we altijd de mogelijkheid om een teelbalprothese te plaatsen. Dit is een kunstteelbal die ervoor zorgt dat de balzak er weer normaal uitziet. Deze prothese kan tijdens dezelfde operatie of op een later moment geplaatst worden.
Moet de andere teelbal ook onderzocht worden?
Soms wordt aangeraden om ook de gezonde teelbal te controleren op voorlopers van kanker. Dit gebeurt met een biopsie: een klein stukje weefsel wordt weggenomen voor onderzoek. Dit is niet voor iedereen nodig, omdat de kans op problemen in de andere teelbal klein is.
Een biopsie van de andere teelbal wordt vooral besproken met mannen die een hoger risico hebben. Dit zijn bijvoorbeeld mannen bij wie de andere teelbal erg klein is (kleiner dan 12 ml) of mannen die een geschiedenis hebben van een niet-ingedaalde teelbal. Uw uroloog zal met u overleggen of dit voor u zinvol is.
Herstel na de operatie
Meestal mag u de dag na de operatie al naar huis. Soms kan het zelfs op dezelfde dag. U krijgt advies over wondzorg en wanneer u uw normale activiteiten zoals autorijden, werken en sporten weer mag oppakken.
Wat kan je verwachten na de ingreep?
Na de operatie kan er wat bloed en vocht naar de balzak zakken. Hierdoor kan uw balzak opzwellen en blauw worden. Dit kan aanvoelen alsof er toch nog een teelbal zit, maar dit is meestal een bloeduitstorting die vanzelf verdwijnt. Soms wordt er een dun slangetje (drain) achtergelaten om dit vocht af te voeren. Dit wordt na een dag of twee verwijderd.
Tips voor een vlot herstel
Om zwelling en pijn te verminderen, helpt het vaak om de eerste dagen rust te houden, een strakke onderbroek te dragen en de lies te koelen met ijs (leg er altijd een doek tussen). Volg altijd het advies van uw arts op.
Wat gebeurt er na de operatie?
De operatie is niet alleen een behandeling, maar ook een cruciale stap in de diagnose.
Onderzoek van de teelbal
De verwijderde teelbal wordt uitgebreid onderzocht door een patholoog. Dit onderzoek geeft ons belangrijke informatie over het type kanker (seminoom of non-seminoom) en hoe agressief de tumor is. Dit bepaalt de volgende stappen.
Verdere stappen en behandeling
Naast de uitslag van het weefselonderzoek, wordt gekeken of er uitzaaiingen zijn. Dit gebeurt meestal met een CT-scan en bloedonderzoek. Op basis van al deze informatie wordt een persoonlijk behandelplan opgesteld. Mogelijkheden zijn:
- Actieve opvolging: Geen directe behandeling, maar regelmatige controles met scans en bloedonderzoek. Dit is geen “niets doen”, maar een bewuste en veilige strategie.
- Chemotherapie: Medicijnen om eventuele uitgezaaide kankercellen te vernietigen.
- Bestraling (radiotherapie): Gerichte straling op de lymfeklieren in de buik.
- Extra operatie: Om lymfeklieren achter in de buik te verwijderen.
Wanneer moet je contact opnemen met je arts?
Neem direct contact op met uw arts of de spoedgevallen als u na de operatie last krijgt van:
- Ernstige pijn die niet overgaat met pijnstillers.
- Een snel groeiende zwelling in de balzak.
- Koorts (boven 38,5°C).
- Tekenen van een wondinfectie: roodheid, warmte, pus of een nare geur.
Het is normaal dat u veel vragen heeft. Schrijf ze op en neem ze mee naar uw afspraak. Zo vergeet u niets te bespreken.