Funiculitis is een ontsteking van de zaadstreng (funiculus spermaticus). De zaadstreng loopt van de buikholte via het lieskanaal naar de teelbal en bevat onder andere de zaadleider, bloedvaten, zenuwen en lymfevaten. Een zaadstrengontsteking is zeldzamer dan bijbalontsteking, maar kan duidelijke pijnklachten veroorzaken en soms verward worden met andere aandoeningen in de lies of het scrotum.
Wat zijn de symptomen van zaadstrengontsteking?
De klachten kunnen variëren in ernst en presentatie:
- Pijn in de lies of uitstralend naar de teelbal
- Gevoelige, soms strengvormige zwelling in de lies
- Verergering van pijn bij bewegen of hoesten
- Soms lichte zwelling van het scrotum
- Koorts of algemeen ziek gevoel (niet altijd aanwezig)
In tegenstelling tot bijbalontsteking staat de pijn vaak meer in de lies dan in de teelbal zelf.
Wat is de oorzaak?
Funiculitis ontstaat meestal door een opstijgende infectie, vaak verwant aan dezelfde oorzaken als epididymitis:
- Urineweginfecties
- Seksueel overdraagbare infecties
- Verspreiding van een infectie vanuit de bijbal of prostaat
- Zeldzaam: na een ingreep in de lies of het scrotum
Niet-infectieuze irritatie van de zaadstreng komt voor, maar is minder frequent.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose wordt gesteld op basis van:
- Anamnese en lichamelijk onderzoek
- Drukpijn langs het verloop van de zaadstreng
- Urineonderzoek bij vermoeden van infectie
- Echo van lies en scrotum indien twijfel bestaat
Beeldvorming is vooral nuttig om andere aandoeningen uit te sluiten, zoals een liesbreuk, bijbalontsteking of (in acute situaties) teelbaltorsie.
Behandeling
De behandeling hangt af van de oorzaak:
- Antibiotica bij vermoeden van een bacteriële infectie
- Rust en beperking van fysieke inspanning
- Pijnstilling (paracetamol, eventueel ontstekingsremmers)
- Ondersteuning van het scrotum kan klachten verminderen
Bij tijdige behandeling verminderen de klachten meestal binnen enkele dagen, al kan gevoeligheid langer aanhouden.
Wanneer medische hulp inschakelen?
- Bij toenemende pijn of zwelling
- Bij koorts
- Bij twijfel tussen liespijn en een acute teelbalpijn
- Als de klachten niet verbeteren ondanks behandeling
Plots hevige pijn in de teelbal blijft altijd een reden voor spoedbeoordeling.
Prognose
De vooruitzichten bij funiculitis zijn doorgaans goed. Complicaties zijn zeldzaam, zeker wanneer de aandoening snel wordt herkend en correct behandeld.